🔸 جوارنیوز: این گزارش، دیدگاههای سه ضلع اصلی این چالش را گردآوری و تلفیق کرده است: دکتر رضا رنجبر کریمی (استاد تمام و رئیس دانشگاه ولیعصر رفسنجان) نماینده نهاد آکادمیک و رسالت آموزشی، دکتر محمدرضا ابراهیمنژاد (مدیر با سابقه در صنعت مس و مراکز نوآوری) نماینده نیازها و واقعیتهای بازار کار، و آقای پارسا افتخار (دانشجوی مهندسی کامپیوتر و کارآفرین نوپا) نماینده نسل جوانی که آینده خود را در میانه این شکاف میجوید.
🔹 میزان آمادگی دانشجویان برای ورود به بازار کار
▪️ دیدگاه استاد: «به طور میانگین، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد دانشجویان خود را برای بازار کار آماده میکنند. برخی از فرصتهای مهارتی استفاده میکنند و برخی فقط به درس نظری میپردازند.»
▪️ دیدگاه صنعت: «در تمام دنیا، یک فارغالتحصیل لیسانس به عنوان یک نیروی تازهکار نیازمند یک تا دو سال دوره انطباق و کسب تجربه است. این روندی طبیعی است.»
▪️ دیدگاه دانشجو: «خیلی کم، به میزانی که میتوان گفت اصلاً آماده نیست.»
🔹 مهمترین خلأهای آموزشی دانشگاهها: مهارتهای نرم و اخلاق حرفهای
▪️ دیدگاه استاد: «بهجای بیان اینکه دانشگاه یاد نمیدهد، بهتر است بگوییم دانشگاه کمتر به مهارتهای نرم شغلی میپردازد.»
▪️ دیدگاه صنعت: «اخلاق حرفهای و مهارتهای نرم مانند ارتباطات مؤثر، همدلی، مدیریت هیجانات و تعامل سازنده، به اندازه کافی آموزش داده نمیشود. ضعف در این مهارتها میتواند چالشبرانگیزتر از کمبود فنی باشد.»
▪️ دیدگاه دانشجو: «دو دسته آموزش مفقود است: ۱. مهارتهای نرم (مانند ارتباطات، مدیریت پروژه) و ۲. مهارتهای تخصصی بهروز و کارآمد.»
🔹 مسئول جبران این کمبود:
▪️ دیدگاه استاد: هر سه طرف نقش دارند: دانشگاه با بهروزرسانی سرفصلها، صنعت با اعلام نیاز و مشارکت، و دانشجو با آیندهنگری و استفاده از فرصتها.
▪️ دیدگاه صنعت: «بار اصلی آموزش مهارتهای نرم پس از ورود به سازمان، بر عهده کارفرماست، چرا که این مهارتها در بستر واقعی کار معنا پیدا میکنند. اما دانشجو اگر آگاه باشد، میتواند از منابع موجود برای خودآموزی استفاده کند.»
▪️ دیدگاه دانشجو: «در شرایط ایران، دانشگاه ناچار است بستر (دورههای عملی، ارتباط با صنعت) را فراهم کند و دانشجو ملزم به استفاده از آن باشد.»
🔹 کارآموزی، پلی با ترکهای عمیق
▪️ دیدگاه استاد: «اگر با نظارت دقیق اجرا شود، مؤثر است. مشکل اصلی، عدم نظارت و رفعتکلیف شدن آن است.»
▪️ دیدگاه صنعت: «مشکل در الگوی اجرایی است. انتظار معجزه در یک دوره فشرده دو ماهه واقعبینانه نیست. الگوی بهتری، کارآموزی تدریجی در طول تحصیل است تا دانشجو فقط دیدگاه کسب کند.»
▪️ دیدگاه دانشجو: «در عمل کمک چندانی نمیکند، چون دانشجو آن را رفع تکلیف میبیند و کارفرما دانشجو را نیروی ماندگار نمیداند.»
🔹 دانشگاه ایدهآل، تلفیق مرزهای علم با نیازهای بازار
▪️ دیدگاه استاد: «دانشگاه عرصه های گوناگونی دارد. برای تلفیق علم و مهارت، باید شرایطی فراهم شود که استاد و دانشجو بر اساس نیازهای شغلی، دروس را تنظیم کنند.»
▪️دیدگاه صنعت: «دانشگاه در آموزش سرفصلهای تخصصی جهانی وظیفه خود را انجام میدهد. چالش گاهی در انگیزه و پشتکار نسل جدید است.»
▪️ دیدگاه دانشجو: «قطعاً ممکن است. نمونه آن دانشگاه صنعتی شریف است که هم در علم پیشروست و هم خروجیهایش کسبوکار راه میاندازند.»
🔹 مهمترین مهارت رفتاری برای موفقیت شغلی
▪️ دیدگاه استاد: «مسئولیتپذیری و سپس صبر.»
▪️ دیدگاه صنعت: (به طور ضمنی) اخلاق حرفهای، تعامل سازنده و مدیریت هیجانات.
▪️ دیدگاه دانشجو: «۱. مسئولیتپذیری ۲. خلاقیت و نوآوری. متأسفانه دانشگاه در پرورش این مهارتها نقش پررنگی ندارد.»
🔹 تفاوت بنیادین، اشتباه در دانشگاه و محیط کار
▪️ دیدگاه استاد: «دانشگاه محل آزمون و خطای امن است. در محیط کار، یک اشتباه ممکن است خسارات جبرانناپذیری داشته باشد.»
▪️ دیدگاه صنعت: با تأیید این تفاوت، بر آموزش تدریجی و حمایتی در محیط کار برای نیروی تازهکار تأکید دارد.
▪️ دیدگاه دانشجو: «نقطه قوت دانشگاه، همان اشتباه امن است، چون هیچ دارایی واقعی در خطر نیست.»
🔹 بزرگترین سوءتفاهم بین اساتید دانشگاه و مدیران صنعتی
▪️ دیدگاه استاد: «مشکل اصلی در زبان مشترک است. مدیران مسائل را به زبانی بیان میکنند که برای اساتید گاه نامأنوس است و برعکس.»
▪️ دیدگاه صنعت: «اساتید به خوبی میدانند نیاز صنعت حل مسائل عملی است. شاید سوءتفاهم در اولویتبندی و نحوه تعامل برای پروژههای مشترک باشد.»
▪️ دیدگاه دانشجو: (مستقیماً پاسخی نداده، اما عملاً فقدان گفتوگوی مؤثر را تجربه کرده است.)
🔹 یک تغییر جادویی برای بهبود ارتباط دانشگاه و بازار کار
▪️ دیدگاه استاد: «اختصاص ۳۰ تا ۴۰ درصد واحدهای درسی به کارآفرینی و مهارتهای شغلی.»
▪️ دیدگاه صنعت: «ایجاد تعادل و تناسب بین خروجی دانشگاهها و ظرفیتهای واقعی اشتغال در صنایع پایدار.»
▪️ دیدگاه دانشجو: «حذف واحدهای درسی قدیمی، تئوری و ناکارآمد و جایگزینی آنها با واحدهای کاربردی و عملی همراستا با فناوریهای روز.»
🔹 پیام پایانی به دانشجویان نگران آینده شغلی
▪️ دیدگاه استاد: «اگر دانشجویان آگاهانه رشته را انتخاب کنند و از تمام فرصتهای دانشگاه برای مهارتآموزی استفاده نمایند، آینده شغلی آنان تضمین خواهد شد.»
▪️ دیدگاه صنعت: (با نگاهی حمایتی) اگر با نگاهی آموزشمحور و همراه با حفظ عزت نفس با نیروی تازهکار برخورد شود، معمولاً با انگیزه و خوب کار میکنند.
▪️ دیدگاه دانشجو: «اگر مهارت واقعی داشته باشید، حتی در شرایط بحرانی هم هم موقعیت شغلی برای شما وجود دارد و هم امکان کسب درآمدهای بالا.»
🔸نتیجهگیری کلی
آمادگی فارغالتحصیلان دانشگاهی برای ورود به بازار کار، در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. این مسئله ریشه در شکاف عمیق میان محتوای آموزشی دانشگاهها و نیازهای واقعی صنعت دارد.
مشکل اصلی: آموزش بیش از حد تئوریک و کمبود مهارتهای نرم (مانند مسئولیتپذیری، ارتباطات و اخلاق حرفهای) و مهارتهای فنی کاربردی.
🔸 راهحل، یک اقدام سهجانبه ضروری است:
1⃣ دانشگاهها باید با بازنگری اساسی در سرفصلها، واحدهای عملی و مهارتهای نرم را در برنامه درسی بگنجانند.
2⃣ صنعت باید با تعامل فعال، نیازهای خود را شفاف اعلام کند و در آموزش دانشجویان مشارکت نماید.
3⃣ دانشجویان باید نگرش خود را از «نمرهمحوری» به «مهارتمحوری» تغییر دهند و برای کسب تجربه عملی پیگیر باشند.
کارآموزی، اگر به صورت تدریجی و با نظارت اجرا شود، میتواند پل ارتباطی مؤثری باشد. آینده شغلی موفق، از آن دانشجویانی است که خود را با یادگیری مستمر و کسب مهارتهای ضروری، برای چالشهای بازار کار واقعی آماده میکنند.
Monday, 23 February , 2026